9 stycznia 2026 r., godz. 17.00
Ratusz w Białymstoku, Rynek Kościuszki 10
Przygotowana z inicjatywy Białostockiego Towarzystwa Naukowego publikacja Józef Maroszek (1950-2024). In memoriam ma przede wszystkim upamiętnić pracę badawczą, organizacyjną i kulturalną prof. Józefa Maroszka – historyka dziejów Podlasia, wykładowcy akademickiego, który odszedł 20 sierpnia 2024 r. w wieku niespełna 74 lat, a więc w okresie niezwykle owocnym dla działalności naukowej i popularyzatorskiej każdego humanisty. Był absolwentem historii i polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego (1974) oraz współtwórcą Instytutu Historii Filii UW w Białymstoku, członkiem NSZZ „Solidarność” i działaczem opozycji antykomunistycznej, przyjacielem sybiraków i żołnierzy niezłomnych.
Jako emerytowany prof. UwB nadal niestrudzenie przewodził Białostockiemu Towarzystwu Naukowemu, udzielał się w licznych stowarzyszeniach historycznych. Przez niemal pół wieku zajmował się problematyką związaną z historią polityczną Polski północno-wschodniej, jej kulturą świecką i sakralną, a także szeroko pojmowanym dziedzictwem Wielkiego Księstwa Litewskiego i Kresów Północno-Wschodnich. Był autorem kilkuset publikacji, wydawcą i redaktorem kwartalnika „Białostocczyzna” oraz serii „Prace Białostockiego Towarzystwa Naukowego”, wydawanej wspólnie z Regionalnym Ośrodkiem Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Białymstoku, którego był również dyrektorem (1991-2001).
Układ formalny i merytoryczny tomu jest ze wszech miar interesujący. Jest on bowiem swoistą sumą wielu różnych głosów wybrzmiewających z różnych miejsc i pozycji, z różnego też czasu, co sprawia, że sylwetka Józefa Maroszka staje się nie tylko pełniejsza, lecz także bardziej wyrazista. Czytelnik interesujący się regionem odnajdzie tu szkice naukowe podejmujące problematykę białostocką, podlaską oraz kresową, wchodzącą w zakres pracy badawczej zarówno Józefa Maroszka, jak i jego współpracowników – mentorów i uczniów. W księdze umieszczono też wspomnienia członków rodziny historyka oraz jego przyjaciół po fachu i uczniów.
Sumując, dorobek naukowy oraz osiągnięcia i zasługi dla regionu prof. Maroszka są niepodważalne. Jako autor wielu prac badawczych – poczynając od pracy magisterskiej Rzemiosło w miastach podlaskich (opublikowanej w roku 1976) poprzez monografię województwa podlaskiego czy opinie i ekspertyzy wykonywane na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego w Białymstoku w kwestii ustanowienia herbu województwa – zasługuje na upamiętnienie. Publikacja bowiem jest nie tylko formą promowania jego twórczości naukowej, lecz także upowszechnieniem regionalnej tradycji, podkreśleniem wagi dominium i jego genius loci w ponowoczesnym, egzystencjalnie i aksjologicznie zmąconym świecie.
Z recenzji prof. dr hab. Violetty Wejs-Milewskiej, Katedra Filologicznych Badań Interdyscyplinarnych Uniwersytet w Białymstoku
Źródło: muzeum.bialystok.pl
