44 gminy i 3 powiaty skorzystają z tegorocznej edycji rządowego programu „Opieka wytchnieniowa”. Dzięki temu aż 581 rodziców lub opiekunów sprawujących bezpośrednią opiekę nad osobą z niepełnosprawnością znajdzie chwilę odpoczynku od trudnej i wyczerpującej pracy, jaką jest troszczenie się o niesamodzielnych podopiecznych
Na 2026 rok nasze województwo otrzymało od Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z Funduszu Solidarnościowego przeszło 4,3 mln złotych – o ponad milion więcej niż rok temu. Ta kwota przełoży się na realizację 80 781 godzin usług opieki wytchnieniowej w ramach pobytu dziennego oraz 85 dób w ramach pobytu całodobowego.
Coraz więcej samorządów dołącza do programu
Dla porównania – w 2022 roku w programie brało udział brało 21 samorządów, zapewniając wsparcie 224 osobom. W tym roku 10 gmin i 1 powiat przystąpiły do programu po raz pierwszy.
Większość gmin realizuje opiekę wytchnieniową w formie pobytu dziennego. Jedna gmina (Zabłudów) i jeden powiat (zambrowski) realizują usługi takiej opieki w formie zarówno pobytu dziennego jak i pobytu całodobowego. Jedna gmina (Narew) realizuje zadanie wyłącznie w ramach pobytu całodobowego.
Rośnie zapotrzebowanie, a więc i pula środków
Największe dofinansowanie w 2026 roku otrzymały:
- Miasto Łomża – ponad 1 mln zł,
- Miasto Białystok – ponad 592 tys. zł,
- Gmina Stawiski – ponad 315 tys. zł,
- Miasto Suwałki – ponad 206 tys. zł.
– Ten program pokazuje ludzki wymiar polityki społecznej państwa. Uświadamia, że osoba sprawująca opiekę sama potrzebuje troski. Odpowiedzialne państwo przekazuje środki, które w mądry sposób wykorzystywane są przez jednostki samorządu terytorialnego. Cieszę się, że coraz więcej samorządów korzysta z programu, a pula środków rośnie – podkreślał wojewoda Jacek Brzozowski i przypominał, że rząd Donalda Tuska przeznaczył na politykę społeczną w tegorocznym budżecie 180 mld złotych.
Opieka wytchnieniowa ratunkiem dla zmęczonych opiekunów
O tym, jak w praktyce wygląda realizacja takiej formy opieki, mówili prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski, a także Krystyna Gromek – mama niesamodzielnej córki i Danuta Stasiełuk, która wspiera opiekunów. Wszyscy podkreślali, jak wielką zmianą w życiu całych rodzin jest możliwość skorzystania z wytchnienia od całodobowej opieki.
Na organizację opieki wytchnieniowej Białystok w 2026 roku otrzyma 595 tys. zł. Prezydent Truskolaski dziękował w imieniu potrzebujących i wyjaśniał:
– Jedna forma to opieka w domach osób z niepełnosprawnościami, bo niektóre osoby nie mogą być przemieszczane ze względu na swój stan. Oprócz tego miasto prowadzi trzy mieszkania wytchnieniowe, prowadzone przez dwie organizacje pozarządowe. W zeszłym roku z opieki skorzystało 90 opiekunów – podsumował prezydent.
Krystyna Gromek opowiedziała, jak wygląda codzienność rodziny, która musi podporządkować swoje życie opiece nad krewnym z niepełnosprawnością:
– Przez 22 lata jako rodzina musieliśmy tak funkcjonować, by logistycznie spiąć każdą godzinę i minutę – by móc pracować zawodowo i sprawnie zapewniać opiekę. Jestem wdzięczna miastu Białystok, że zauważa problemy rodzin takich jak moja, żebyśmy mogli wyjść do lekarza, zaczerpnąć powietrza. Kto nie sprawdził tego, jak żyjemy, temu wydaje się, że normalnie funkcjonujemy. Ale to wieczne czuwanie, życie w napięciu i niepewności, czy np. czy córka nie wyjdzie w nocy, kiedy będziemy spali. Rodzice opiekują się, póki dają radę, ale zmęczenie i stały wysiłek psychiczny powoduje, że sami zaczynamy chorować i potrzebować pomocy – mówiła matka 22-letniej niesamodzielnej kobiety z autyzmem.
Usługi wytchnieniowe – to może być nowa ścieżka zawodowa
O drugiej stronie – perspektywie osoby wspierającej rodziny – mówiła Danuta Stasiełuk. Od kilku lat jest pacjentką onkologiczną, dlatego ze względu na swój stan zdrowia szukała dorywczej pracy. Jej pierwszymi klientkami były matka z 40-letnią córką, leżącą pod respiratorem. Matka po kilku dekadach opieki sama już potrzebowała pomocy, m.in. rehabilitacji.
– Zakres pracy zależy od rodziny, do jakiej trafimy. Moje zadania ograniczają się do podstawowych obowiązków, do których byłam przyuczana, i do wyjść na spacer. Ta praca sprawia mi ogromną radość, bo rodzice są bardzo wdzięczni. Między mną i rodzicami tworzy się wspaniała atmosfera, wręcz więź. Oni rozumieją mnie, ze względu na chorobę, ja rozumiem ich.
Kto może skorzystać ze wsparcia w programie?
Wsparcie kierowane jest do osób opiekujących się posiadającymi orzeczenie o niepełnosprawności dziećmi od ukończenia 2. roku życia do ukończenia 16. roku życia lub osobami niepełnosprawnymi posiadającymi orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie traktowane na równi z orzeczeniem wymienionym w lit. a, zgodnie z art. 5 i art. 62 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913).
O uzyskanie środków z Funduszu Solidarnościowego mogą ubiegać się jednostki samorządu terytorialnego szczebla gminnego lub powiatowego. W ramach Programu gmina lub powiat mogą otrzymać wsparcie finansowe do wysokości 100% kosztów realizacji zadania. Maksymalna kwota dofinansowania dla jednego podmiotu (gminy/powiatu) nie może być wyższa niż 3 mln złotych.
Rodziny zainteresowane skorzystaniem z opieki wytchnieniowej powinny zgłosić się do odpowiedniego dla danej gminy ośrodka pomocy społecznej.
Źródło: Podlaski Urząd Wojewódzki w Białymstoku
