Studenci pierwszego roku kierunku lekarskiego UMB 25 i 27 marca 2026 r. uczestniczyli w specjalnym seminarium, podczas którego eksperci z Ośrodka Analizy Dezinformacji NASK prezentowali techniki związane z dezinformacją. Zajęcia poświęcone były rozpoznawaniu dezinformacji zdrowotnej oraz weryfikacji treści z wykorzystaniem wiarygodnych źródeł naukowych. Skierowane zostały do przyszłych lekarzy i lekarek, którzy w codziennej praktyce zawodowej mogą mierzyć się z fałszywymi informacjami dotyczącymi zdrowia – zarówno w internecie, jak i w bezpośrednim kontakcie z pacjentami.
To konkretny efekt podpisanego w październiku ubiegłego roku porozumienia między UMB i NASK o wspólnym przeciwdziałaniu dezinformacji.
Skupiamy się przede wszystkim na umiejętnościach wstępnego rozpoznawania treści, które mogą być dezinformacyjne, a następnie weryfikowania takich treści w oparciu o wiarygodne źródła – powiedziała Natalia Grunepeter z NASK, która właśnie zakończyła zajęcia ze studentami w budynku Centrum Badań Innowacyjnych UMB.
Jakie tematy są głównie dotknięte problemem dezinformacji? Są to te problemy, które są bardzo trudne do zrozumienia dla osoby bez wykształcenia medycznego. Jeżeli ktoś złamie nogę i ta noga go boli, to on nie pyta AI co mam zrobić. Ta sytuacja jest dla nas zrozumiała – tłumaczyła podczas spotkania z dziennikarzami dr hab. Małgorzata Chlabicz, Pełnomocniczka Rektora UMB ds. przeciwdziałania dezinformacji medycznej, Prodziekan ds. nauki i ewaluacji Wydziału Lekarskiego. Docent Chlabicz zwraca uwagę, że dezinformacja dotyka tematów złożonych, wymagających głębokiej wiedzy, kiedy efekty leczenia (np. statynami chorób sercowo-naczyniowych) są odległe i trudne do wyobrażenia – w tych obszarach generowane są nieprawdziwe informacje.
Zajęcia o tej tematyce zostały włączone do programu kształcenia UMB w 2021 r. w ramach przedmiotu „Podstawy medycyny prewencyjnej z elementami telemedycyny” realizowanego przez Zakład Medycyny Populacyjnej i Prewencji Chorób Cywilizacyjnych na I roku kierunku lekarskiego.
Seminaria przygotowane przez NASK pt. „Źródło i analiza informacji w sieci” mają na celu poszerzenie kompetencji z zakresu korzystania ze źródeł wiedzy o zdrowiu w przestrzeni cyfrowej, rozumienia zasad współczesnej komunikacji naukowej i mechanizmów zapewniających jej wysoką jakość i integralność, a także rozpoznawania nadużyć oraz form niewłaściwego i zmanipulowanego powoływania się na wyniki badań.
Uczestniczący w zajęciach student Michał Repeła tak podsumował: Te zajęcia pokazały nam ze strony praktycznej, w jaki sposób możemy dojść do prawdy, w jaki sposób możemy zweryfikować, czy dane informacje nie mają poparcia w źródłach naukowych, (…) w jaki sposób wyszukać to, co jest prawdziwe i co pozwoli nam się dalej kształcić jako przyszłym medykom.
Dzięki współpracy z NASK zajęcia zostały wzbogacone o doświadczenie i wiedzę ekspertów w tej dziedzinie, a także posłużą do zbadania, z jakimi treściami dezinformacyjnymi studenci i studentki spotykają się na co dzień, z jakich kanałów komunikacji korzystają oraz jakie zagadnienia budzą ich największe zainteresowanie lub wątpliwości. W przyszłości pozwoli to na rozwijanie oferty edukacyjnej i dostosowanie jej do realnych potrzeb odbiorców.
Prof. Adrian Chabowski, Prorektor ds. kształcenia UMB mówił: My musimy z jednej strony uświadomić studentów, że istnieje takie zjawisko jak dezinformacja, fałszywy przekaz, a z drugiej strony musimy pokazać, w jaki sposób rozpoznać to zjawisko, a po trzecie wskazujemy, jak istotne jest to, żebyśmy mieli świadomość dezinformacji zdrowotnej. To nie jest wina pacjenta, że on czyta różne źródła internetowe i będzie wierzył w różne informacje, które nie są potwierdzone. My musimy nauczyć przyszłych lekarzy rozmowy z pacjentem, żeby ten nie denerwował się tym, że pacjent narzuca mu swoją wiedzę, słysząc o cudownych terapiach albo cudownej diagnostyce. Z drugiej strony lekarz musi umieć wytłumaczyć pacjentowi, dlaczego to jest dezinformacja, informacja oparta nie na wiedzy, nie na badaniach.
Uczelnia planuje przygotowanie na kolejnych latach studiów zajęć fakultatywnych dla studentów dotyczących dezinformacji. Projekt będzie rozszerzany poza Wydział Lekarski i realizowany także na Wydziale Farmaceutycznym.
Współpraca UMB i NASK staje się elementem codziennej praktyki akademickiej oraz odpowiedzią na rosnącą potrzebę wzmacniania odporności społeczeństwa na fałszywe treści, które mogą realnie zagrażać zdrowiu publicznemu. Dezinformacja dotycząca medycyny, wyników badań naukowych czy instytucji odpowiedzialnych za ochronę zdrowia prowadzić może nie tylko do błędnych decyzji pacjentów, lecz także do osłabienia zaufania do specjalistów, dlatego szczególnie ważne jest przygotowanie przyszłych lekarzy do świadomego i odpowiedzialnego reagowania na tego typu zjawiska.
Źródło: UMB
