„Drewniana dekoracja architektoniczna Europy Środkowo-Wschodniej: przemijające dziedzictwo” to projekt, który dzięki wsparciu Komisji Europejskiej Wydział Architektury Politechniki Białostockiej zrealizuje wraz z dr. Yauhenem Malikau – emigrantem z Białorusi.
Wydział Architektury Politechniki Białostockiej zdobył w konkursie w ramach programu Komisji Europejskiej EU4Belarus dofinansowanie projektu badawczego pt. „Wooden architecture decoration of Central and Eastern Europe: a passing heritage” w wysokości 78 637,19 euro. Cała wartość przedsięwzięcia została oszacowana na 85 839 euro.
Projekt „Drewniana dekoracja architektoniczna Europy Środkowo-Wschodniej: przemijające dziedzictwo” podejmuje przede wszystkim problem identyfikacji i klasyfikacji form zdobnictwa architektury drewnianej, a jako towarzyszący – problem dynamiki urbanistycznej zespołów tradycyjnej drewnianej architektury oraz ich otoczenia.
– Ochrona ginącego dziedzictwa drewnianego jest zagadnieniem trudnym, niemniej projekt powinien przyczynić się do poprawy efektywności jego ochrony oraz do zwiększenia świadomości społecznej w tym zakresie – przekonuje dr hab. inż. arch. Bartosz Czarnecki, prof. PB, Dyrektor Instytutu Architektury i Urbanistyki na Wydziale Architektury Politechniki Białostockiej.
W konkursie brały udział zespoły badawcze mające w składzie badaczy-emigrantów z Białorusi. Taką osobą jest współpracujący z Wydziałem Architektury dr Yauhen Malikau, historyk który kilka lat temu musiał opuścić swój rodzinny Homel. W skład zespołu kierowanego przez prof. Bartosza Czarneckiego wchodzi także dr hab. inż. arch. Jarosław Szewczyk, prof. PB z katedry Architektury Mieszkaniowej i Urbanistyki.
– W projekcie bierze udział trzech równorzędnych badaczy – wyjaśnia prof. Bartosz Czarnecki. – Dr Yauhen Malikau zajmuje się ściśle zdobnictwem drewnianym. Dla prof. Jarosława Szewczyka jest to kontynuacja eksploracji pól badawczych związanych z architekturą tradycyjną, architekturą ludową oraz tworzoną z archaicznych lub niestandardowych materiałów. Ja, osobiście, oprócz koordynowania, traktuję projekt jako sposobność do zbadania współczesnej dynamiki urbanistycznej zespołów tradycyjnej zabudowy drewnianej oraz ich otoczenia.
Dlatego też głównym celem naukowym projektu jest identyfikacja wzajemnych wpływów w kształtowaniu form tradycyjnego zdobnictwa drewnianej architektury w różnych miejscach szeroko rozumianego regionu Europy Środkowej oraz Wschodniej. Prof. Czarnecki dąży do integracji środowiska badaczy oraz praktyków drewnianego dziedzictwa architektury i zdobnictwa i sformułowania wniosków odnośnie jego upowszechnienia oraz ochrony.
Oprócz prowadzenia badań zespół planuje uzupełnienie, przeredagowanie, przekład oraz publikację w języku polskim monografii naukowej dr. Yauhena Malikau oraz organizację w roku 2027 międzynarodowego seminarium naukowego.
– Już teraz zapraszam do udziału doktorantów i studentów – mówi prof. Czarnecki.
Projekt jest realizowany od marca 2026 do września 2027 roku. Finansowany jest przez Komisję Europejską za pośrednictwem litewskiej publicznej Central Project Management Agency w ramach programu EU4BELARUS z konkursu SALT III – Academic research project grants. Symbol projektu: NDICI-GEO-NEAR/2023/444-419-0015.
Autor: Jerzy Doroszkiewicz
