W lipcu mija 85. rocznica egzekucji w Lesie Pietrasze. Niedługo po wkroczeniu do Białegostoku Niemcy zamordowali tam ok. 5 tys. Żydów. Zginął wówczas także najbardziej znany przedwojenny białostocki esperantysta – Jakub Szapiro. Miasto o nim pamięta. 12 lipca o godz. 9.00 pod tablicą wmurowaną w ścianę kamienicy przy Lipowej 31/33, w której mieszkał, w imieniu Białostoczan zostaną złożone kwiaty.
Jakub Szapiro nauczył się esperanta już w wieku nastoletnim i całe dorosłe życie związał z tym językiem. Udzielał lekcji, publikował w światowej prasie esperanckiej, tłumaczył. Jako sekretarz miasta przeprowadził zmianę nazwy ulicy, na której urodził się twórca esperanto – z Zielonej na Zamenhofa. Doprowadził też do umieszczenia pamiątkowej tablicy na domu urodzenia twórcy esperanta. Założył w Białymstoku Towarzystwo Esperanckie im. Zamenhofa. W jego czasach Białystok był trzecim pod względem liczby – po Warszawie i Krakowie – środowiskiem esperantystów w Polsce. Wystawiano nawet spektakle teatralne w tym języku.
Szapiro należał też do komitetu redakcyjnego planowanej w okresie międzywojennym pierwszej monografii Białegostoku. Jest autorem przewodnika turystycznego po naszym mieście w języku esperanto. Publikował również w prasie polskiej i żydowskiej, był przewodniczącym białostockiego związku dziennikarzy, a także członkiem zarządu związku ogólnopolskiego. Tłumaczył na esperanto z polskiego, rosyjskiego i jidysz.
– To bardzo barwna i zasłużona dla naszego miasta postać – powiedział zastępca prezydenta Białegostoku Rafał Rudnicki. – Budzi podziw i szacunek jego zaangażowanie w sprawy miasta i w propagowanie języka esperanto na całym świecie. Białostoczanie są z niego dumni.
Niedługo po wkroczeniu Niemców do Białegostoku w 1941 roku został aresztowany i zamordowany w Lesie Pietrasze wraz z ok. 5 tys. Żydów. Z jego rodziny wojnę przeżyła tylko siostrzenica, Felicja Raszkin-Nowak, autorka wstrząsającej relacji „Moja gwiazda”.
Miasto pamięta o swoim dawnym mieszkańcu. Jakub Szapiro jest jednym z bohaterów muralu przy ul. Zamenhofa, patronem jednej z miejskich ulic, na ścianie domu przy Lipowej 31/33, gdzie mieszkał, znajduje się pamiątkowa tablica. W 2024 r. poświęcono mu jeden ze Stolpersteinów (Kamieni Pamięci), upamiętniających rodzinę Felicji Raszkin-Nowak.
Natomiast w Lesie Pietrasze znajduje się monument przypominający o zamordowaniu przez Niemców około 5 tys. białostockich Żydów w dwóch egzekucjach: 3 i 12 lipca 1941 r.
Źródło: UM Białystok
