22 stycznia 2026 r., godz. 18.00 | Ratusz w Białymstoku, Rynek Kościuszki 10
Są w krajobrazie Podlasia miejsca, które przez stulecia pozostawały niemal niewidzialne. Leżą w dolinach rzek, na krawędziach wysoczyzn i pośród rozległych torfowisk – tam, gdzie ziemia przechodzi w mokradło. Dopiero spojrzenie „z góry” oraz nowoczesne metody teledetekcji ujawniły ich zaskakująco regularne formy: kręgi wałów i fos otaczające centralny plac, niekiedy w układzie jedno-, dwu- lub trójpierścieniowym. To właśnie te zagadkowe, pierścieniowe założenia – dziś nazywane „fortecami na bagnach” – stały się jednym z najbardziej intrygujących kluczy do zrozumienia pradziejów północno-wschodniej Polski.
„Fortece na bagnach” to pierwsza tak obszerna monografia poświęcona pierścieniowym założeniom „obronnym” północnego Podlasia. Publikacja łączy syntetyczną analizę wszystkich rozpoznanych stanowisk z pogłębionymi studiami najlepiej przebadanych lokalizacji, zestawiając wyniki badań nieinwazyjnych, wykopaliskowych oraz paleośrodowiskowych.
Książka ma wyraźnie interdyscyplinarny i zespołowy charakter. Poszczególne rozdziały oraz studia przypadków przygotowali specjaliści z różnych dziedzin – archeolodzy i geografowie – dzięki czemu opowieść o „fortecach na bagnach” oparta jest zarówno na solidnych podstawach źródłowych, jak i nowoczesnym warsztacie badawczym. Autorami rozdziałów są: Krzysztof Żurek (redaktor), Aleksander Piasecki, Adam Wawrusiewicz, Jakub Niebieszczański, Cezary Bahyrycz, Marcin Frączek, Paweł Przepióra, Sławomir Chwałek, Tomasz Kalicki, a także Michał Grabowski i Jarosław Ościłowski. Wspólnie tworzą oni spójną, wielowątkową narrację o jednym z najbardziej tajemniczych zjawisk pradziejowego krajobrazu regionu.
Publikacja ukazała się dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, oraz z budżetu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego.
Źródło: MUZEUM PODLASKIE W BIAŁYMSTOKU
