Projekt „BIO4FUTURE - Podlaskie Centrum Ochrony Różnorodności Grzybów i Roślin” realizowany przez Wydział Budownictwa i Nauk o Środowisku Politechniki Białostockiej będzie chronił podlaskie rośliny i grzyby oraz upowszechniał wiedzę o przyrodzie regionu. To część projektu strategicznego Województwa Podlaskiego o łącznej wartości ponad 44 mln zł.
Grzyby
Spotkamy je na całej planecie. W wodach, na lądach. Na skórze, na suficie w łazience, w ogrodzie za domem. Są w aromatycznym placku ze śliwkami, jaki wczoraj upiekła nasza babcia. Rosną
w lesie. Możemy je jeść (choć niektóre tylko raz). Zapewniają ciągły obieg pierwiastków, które
są niezbędne do życia. Niektóre wspomagają leczenie raka. A my wciąż niewiele wiemy o 90%
z nich.
Gdyby ich zabrakło?
Alternatywą dla czarnego scenariusza są działania naukowców z Politechniki Białostockiej.
W Instytucie Nauk Leśnych Wydziału Budownictwa i Nauk o Środowisku rozpoczął się projekt BIO4FUTURE. Jednym z jego zadań jest stworzenie banku żywych kultur grzybów.
- Dzięki temu możliwe będzie w przyszłości odtworzenie populacji gatunków roślin i grzybów
w przypadku ich wyginięcia w stanie naturalnym - wyjaśnia dr Ewa Zapora z Instytutu Nauk Leśnych Politechniki Białostockiej. Odpowiednio zarządzając i przygotowując m.in. grzybnie, chcemy zachować te gatunki, które są najcenniejsze. Pojawiają się w środowisku dość rzadko, więc
to ostatnia chwila, żeby zacząć działać. I za kilka, kilkadziesiąt, może za kilkaset lat z tych kultur grzybowych w każdej chwili będzie można, kolokwialnie, wyhodować tego grzyba.
BIO4FUTURE - nowe kolekcje i banki roślin
Fungal Culture Collection powstanie po raz pierwszy. Dotychczas funkcjonował wyłącznie Fungi Extract Bank® - Bank Ekstraktów z Grzybów, który liczy już ponad 15 tys. okazów. Naukowcy stworzą też Polowy Bank Zagrożonych Gatunków Roślin.
- W Kopnej Górze jest wydzielony obszar, w którym przywracane są rzadkie rośliny - tłumaczy
dr Zapora. - Chcemy to bardziej rozwinąć, aby efekt działania banku terenowego był jak najlepszy i obejmował jak najwięcej gatunków potencjalnie zagrożonych roślin.
BIO4FUTURE to także Polowy Bank Różnorodności Florystycznej Regionu Podlaskiego. Zgromadzi zestawy gatunków roślin, charakterystycznych i typowych dla województwa podlaskiego.
- To będzie takie oczko w głowie. Można powiedzieć - bank roślin podlaskich - mówi dr Zapora. Badacze z Instytutu Nauk Leśnych rozbudują również istniejące Herbarium, czyli kolekcję roślin naczyniowych.
- W naszym Instytucie mamy fantastycznego briologa, czyli specjalistę od mszaków,
mgr inż. Daniela Skowrona. Jego zadaniem będzie włączenie do naszego Herbarium kolekcji mszaków, która liczy już ponad trzy tysiące okazów - podkreśla kierowniczka zespołu badaczy.
Podlaska Czerwona Lista Roślin
BIO4FUTURE to też popularyzacja informacji o bogactwie przyrodniczym naszego regionu. Dlatego powstanie specjalna strona internetowa, na której znajdziemy najważniejsze informacje. Eksperci stworzą też dwujęzyczną monografię.
- Wydamy dwa tomy: o grzybach, które rozkładają martwe drewno, czyli grzybach poliporoidalnych i drugi tom o grzybach wyglądających jak nalot na drzewach, czyli korticioidalnych. Oba będą autorstwa naszych mykologów, czyli Marka Wołkowickiego
i dr. Eugena Yurchenko - zapowiada dr Zapora.
Powstanie również coś, czego w naszym regionie dotychczas nie było - Podlaska Czerwona Lista Roślin.
- To będzie takie opracowanie monografii dotyczącej roślin, które mają różne statusy,
np. zagrożonych wyginięciem, mających mniejszy lub większy stopień ochrony - mówi naukowczyni.
Zespół
W projekcie biorą udział pracownicy Instytutu Nauk Leśnych: dr Ewa Zapora (kierownik zadania BIO4FUTURE), dr Dan Wołkowycki (kierownik działań w zakresie: „Rośliny”), Marek Wołkowycki (kierownik działań w zakresie: „Grzyby”) oraz dr Eugene Yurchenko. To oni już wkrótce zaproszą nas na sezonowe wystawy fotografii przyrodniczej, filmy naukowo-edukacyjne, warsztaty terenowe i laboratoryjne, otwarte dla każdego zainteresowanego.
- Chcemy pokazywać całemu społeczeństwu, że warto chronić przyrodę i warto chronić różnorodność grzybów i roślin - podsumowuje dr Zapora.
Czym jest Instytut Nauk Leśnych
Instytut Nauk Leśnych Wydziału Budownictwa i Ochrony Środowiska Politechniki Białostockiej
ma Centrum Naukowo - Badawcze w Hajnówce. Mieści się ono „o krok” od Puszczy Białowieskiej - reliktu nizinnych krajobrazów leśnych. Kształci m.in. inżynierów i magistrów leśnictwa. Można tu też studiować inżynierię rolno-spożywczą i leśną czy ochrony środowiska.
BIO4FUTURE jest częścią projektu „Ochrona i przywracanie różnorodności biologicznej
i krajobrazowej oraz funkcji ekosystemów na terenie województwa podlaskiego”. Oprócz Politechniki Białostockiej, w której strategię wpisane są działania zrównoważonego rozwoju „Moja Zielona Politechnika”, zaangażowane są też inne instytucje naukowe i przyrodnicze regionu.
Na cały projekt Zarząd Województwa przeznaczył łącznie ponad 44 mln zł z programu Fundusze Europejskie dla Podlaskiego 2021-2027. Politechnika Białostocka z tej puli otrzyma niemal 3,5 mln zł. Program realizowany będzie do 31.08.2028 r.
Autor opracowania: Katarzyna Kozioł
Autorzy zdjęć: Paweł Jankowski, Piotr Awramiuk/Politechnika Białostocka, Michał Obrycki
