Tłumaczenie na język polski i wydanie Kodeksu Supraskiego, ustawienie pamiątkowych rzeźb nawiązujących do zabytku oraz publikacja książeczki przybliżającej dzieciom historię i wartość tej bezcennej księgi – to najważniejsze, ale nie jedyne wydarzenia przygotowane w ramach Roku Kodeksu Supraskiego. W środę (21.06) o szczegółach planowanych przedsięwzięć poinformowali członkowie komitetu organizacyjnego. W spotkaniu uczestniczył także marszałek Artur Kosicki, samorząd województwa jest bowiem partnerem tych obchodów.
Kodeks Supraski to datowany na początek XI w. rękopis piśmiennictwa słowiańskiego pochodzący z Bułgarii, zapisany w języku staro-cerkiewno-słowiańskim. Około 500 lat temu w nieznanych historykom okolicznościach znalazł się w monastyrze w Supraślu, gdzie 200 lat temu, w 1823 r. odnalazł go pochodzący z Wólki Wygonowskiej ks. Prof. Michał Bobrowski. W tym roku zatem przypadają okrągłe daty: powstania księgi, przekazania do biblioteki monastyru supraskiego i odnalezienia jej.
– Wszystkie te daty mówiły nam o tym, że rok 2023 będzie najlepszy, aby przypomnieć o tym rękopisie – mówił Arcybiskup Białostocki i Gdański Jakub i podkreślał, jak ogromne znaczenie dla regionu ma fakt, że Kodeks Supraski znalazł się przed wiekami właśnie w Supraślu.
– To świadczy o kontaktach w tamtych czasach, jakie supraski monastyr miał z resztą świata, o czym zresztą dowodzą też słynne freski supraskie. Monastyr miał kontakt z Bałkanami, ze Świętą Górą Athos… To świadczy o poziomie intelektualnym, duchowym i naukowym tamtego okresu – zaznaczył arcybiskup.
Unikat z podlaską historią
Abp Jakub podziękował władzom województwa za przyjęcie w listopadzie ub.r. uchwały o ustanowieniu roku 2023 – rokiem Kodeksu Supraskiego.
Kamienne rzeźby zostaną umiejscowione w miejscach związanych z Kodeksem Supraskim, czyli w Supraślu, Wólce Wygonowskiej i w stolicy województwa – Białymstoku.
Artur Kosicki poinformował również, że dołoży wszelkich starań, aby rękopis, który obecnie jest w zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie, w czasie zaplanowanej na wrzesień konferencji naukowej trafił do naszego regionu.
Kodeks Supraski – czym jest?
– To największy objętościowo pomnik piśmiennictwa pisany cyrylicą, która jest naszym wspólnym dziedzictwem – mówił historyk kultury i ekspert w zakresie slawistyki prof. Aleksander Naumow.
Część księgi znajdująca się w Polsce jest zbiorem żywotów świętych i kazań na marzec. A że w marcu często przypada Wielkanoc, więc są tam też m.in. kazania na Wielki Tydzień i na inne stałe w kalendarzu liturgicznym święta.
– To jest naprawdę bardzo dobra literatura, to są bardzo stare teksty, powstałe w III, IV i V wieku. Pisane bardzo pięknym językiem. Spodobają się w normalnej lekturze, nie tylko obrzędowej – zapewniał prof. Naumow.
Wartość naukowa Kodeksu polega na tym, że był on i jest najwcześniejszym oraz najważniejszym źródłem staro-cerkiewno-słowiańskiego języka. To jeden z najcenniejszych dokumentów historii ludzkości, jedyny na świecie tak obszerny zabytek wczesnego chrześcijańskiego piśmiennictwa słowiańskiego, ściśle związany z tradycją świętych Cyryla i Metodego, uznanych przez Św. Jana Pawła II współpatronami Europy. W każdym uniwersytecie Kodeks jest podstawą do studiów filologicznych, rozsławiając imię Supraśla i wskazując na wielki wpływ polskiej myśli naukowej w dziedzinie humanistyki. W 2007 r. zabytek wpisano na prestiżową listę „Pamięci świata” UNESCO. Jest on na tej liście jednym z niewielu dzieł z Polski, obok m.in. rękopisów Fryderyka Chopina.
Pierwsze tłumaczenie na język nowożytny
Jednym wydarzeń wieńczących Rok Kodeksu Supraskiego będzie wydanie księgi w języku polskim.
Będzie to pierwsze jej tłumaczenie na język nowożytny. Ale duch cyrylicy pozostanie, bowiem polski druk będzie przygotowany w specjalnie opracowanej stylistyce. Łacińskie litery będą stylizowane na „inicjałki” Kodeksu Supraskiego.
Prace nad tłumaczeniem są już dość zaawansowane, jak informował Kanclerz Akademii Supraskiej, a jednocześnie koordynator obchodów Roku Kodeksu Supraskiego ks. Jarosław Jóźwik. Nad przekładem pracują wybitni specjaliści ds. języka słowiańskiego z naukowych ośrodków: łódzkiego, poznańskiego, krakowskiego oraz grupa młodych specjalistów z Białegostoku. Należy podkreślić, że robią to bezpłatnie, traktując to jako swój wkład w obchody Roku Kodeksu Supraskiego.
Polską wersję Kodeksu Supraskiego wydadzą Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego i Fundacja Oikonomos. Ma to nastąpić 8 grudnia 2023 r.
Książeczka o Księdze
Jednym z ważniejszych punktów Roku Kodeksu Supraskiego będzie też książeczka skierowana do dzieci i młodzieży. O jej napisanie Akademia Supraska zwróciła się do reporterki i dziennikarki Anety Prymaki, a ilustracje przygotuje znakomita podlaska artystka Małgorzata Dmitruk. Projektem graficznym publikacji zajmie się prof. Ryszard Kajzer z Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.
W środowej konferencji uczestniczyli także: biskup supraski Andrzej, Konsul Honorowy Republiki Bułgarii Witold Karczewski, prezes Fundacji Oikonomos, sekretarz Komitetu Honorowego Obchodów Roku Kodeksu Supraskiego Magdalena Żdanuk oraz dyrektor Departamentu Kultury i Dziedzictwa Narodowego UMWP Agata Puchalska, a także radni wojewódzcy: Mikołaj Janowski i Sławomir Nazaruk, którzy wspierali projekt współpracy samorządu województwa z Akademią Supraską przy organizacji obchodów Roku Kodeksu Supraskiego.
Obchody Roku Kodeksu Supraskiego są objęte Honorowym Patronatem Prezydenta RP Andrzeja Dudy.
Źródło/Fot.: Województwo Podlaskie
