Obowiązek informowania ZUS-u o zawieraniu umów o dzieło został wprowadzony w 2021 r. W 2025 r. do Zakładu zgłoszono blisko 1,3 mln takich umów, z czego w województwie podlaskim ponad 14,3 tys. Dane zawarte w rejestrze ZUS pokazują, że umowy te są najczęściej zawierane na bardzo krótki okres – często nawet tylko na jeden dzień. Zdecydowana większość zgłoszeń trafia do ZUS-u drogą elektroniczną.
– Od 1 stycznia do 31 grudnia 2025 r. ZUS otrzymał w całym kraju ponad 1,1 mln formularzy RUD, a w regionie 13,1 tys. Dotyczyły one prawie 1,3 mln umów o dzieło zawartych przez pracodawców w całej Polsce, z czego w regionie zgłoszono 14,3 tys. takich umów. Informacje o umowach przekazało 69,6 tys. podmiotów w kraju, w tym ok. 1,7 tys. w województwie podlaskim W porównaniu z 2024 r. liczba zgłoszeń zmniejszyła się o 2,49 proc., a liczba umów o dzieło – o 6,5 proc. Było ich najmniej od pięciu lat, czyli od momentu uruchomienia rejestru w 2021 r. Jednocześnie liczba osób wykonujących umowy o dzieło pozostaje na zbliżonym poziomie. W 2025 r. było ich ok. 318 tys. w całym kraju, w tym 7,6 tys. w województwie podlaskim – informuje Katarzyna Krupicka, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS województwa podlaskiego
Elektroniczne zgłoszenia przeważają
Coraz bardziej widoczna jest postępująca cyfryzacja kontaktów przedsiębiorców z ZUS-em. W 2025 r. aż 92,46 proc. formularzy RUD przekazano przez portal eZUS. To największy udział tego sposobu przekazywania dokumentów od początku funkcjonowania rejestru. Dla porównania, w 2021 r. ZUS otrzymał pocztą ponad 148 tys. zgłoszeń, natomiast w 2025 r. było ich już tylko ok. 74 tys., czyli niemal o połowę mniej. Osobiste składanie dokumentów w placówkach Zakładu zdarza się obecnie bardzo rzadko.
Najczęstszy scenariusz to umowy na jeden dzień
Z rejestru ZUS wynika, że przedsiębiorcy najczęściej wykorzystują umowy o dzieło do realizacji krótkich projektów. Najwięcej z nich zawieranych jest na jeden dzień – stanowią one aż 29 proc. wszystkich umów. Kolejne 7 proc. trwa dwa dni. Połowa wszystkich umów kończy się przed upływem około tygodnia, ponieważ mediana długości umowy wynosi 5 dni. Średni czas trwania umowy jest jednak znacznie dłuższy i wynosi 34 dni. Pokazuje to, że obok bardzo krótkich zleceń pojawiają się także bardziej rozbudowane projekty.
Najwięcej w branżach kreatywnych i technologicznych
Ponad połowa wykonawców umów o dzieło pracowała w trzech sektorach gospodarki:
- informacja i komunikacja – 20,5 proc. wykonawców,
- działalność profesjonalna, naukowa i techniczna – 17,5 proc.,
- działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją – 14,6 proc.
W porównaniu z rokiem poprzednim w 2025 r. najbardziej wzrosła liczba osób wykonujących umowy o dzieło w sektorze usług administrowania i działalności wspierającej o 10,2 proc. Największy spadek odnotowano natomiast w sekcji przetwórstwo przemysłowe – o 8 proc.
Gdzie najwięcej, a gdzie i najmniej umów o dzieło
Najwięcej zgłoszeń pochodziło z województwa mazowieckiego – zgłoszono tam blisko 580 tys. umów o dzieło. Najmniej odnotowano w województwie warmińsko-mazurskim, gdzie zgłoszono 9,7 tys. takich umów. Mazowsze, Śląsk i Małopolska skupiają łącznie prawie połowę wszystkich podmiotów zgłaszających umowy o dzieło oraz niemal połowę wykonawców tych umów.
Wśród wykonawców nieznacznie przeważają mężczyźni
Mężczyźni stanowią 51,3 proc. wszystkich zgłoszonych osób wykonujących umowy o dzieło. Najliczniejszą grupą – prawie jedną czwartą wykonawców – są osoby w wieku 30 –39 lat. Osoby w wieku od 20 do 59 lat to ponad 80 proc. wszystkich wykonawców umów o dzieło.
Cudzoziemcy – głównie z Ukrainy i Białorusi
W 2025 r. około 6 proc. wykonawców umów o dzieło stanowili cudzoziemcy. Najliczniejszą grupą byli obywatele Ukrainy (43,6 proc. wszystkich cudzoziemców), a następnie Białorusi (30,5 proc.). W dalszej kolejności byli to m.in. obywatele Rosji, Wielkiej Brytanii, Niemiec oraz Indii.
To małe firmy najczęściej korzystają z tej formy współpracy
Największą grupę podmiotów zgłaszających umowy o dzieło stanowiły małe firmy. Prawie 60 proc. z nich zgłaszało do ubezpieczeń nie więcej niż dziewięciu ubezpieczonych. Z kolei duże podmioty, zatrudniające ponad 250 osób, stanowiły jedynie 3,3 proc. wszystkich płatników zgłaszających takie umowy.
Stabilny obraz rynku
Po pięciu latach funkcjonowania rejestru można zauważyć stabilność głównych trendów. Umowy o dzieło są najczęściej wykorzystywane przez niewielkie firmy, zwłaszcza w branżach kreatywnych i technologicznych. Zazwyczaj są to umowy krótkoterminowe.
Raport „Rejestr umów o dzieło. Analiza danych z formularzy RUD przekazanych od 1 stycznia do 31 grudnia 2025 r.” jest dostępny na stronie zus.pl w sekcji analizy i raporty.
Katarzyna Krupicka
regionalna rzeczniczka prasowa ZUS województwa podlaskiego
