Przez dwa lata podszywał się pod właścicieli domów, których dane znajdował w internecie, i składał w ich imieniu wnioski o dotacje z programu Czyste Powietrze. Wyłudził co najmniej 1,3 mln zł. 47-letniego mieszkańca Dolnego Śląska zatrzymali funkcjonariusze białostockiej komendy wojewódzkiej, a sąd zastosował wobec niego dwumiesięczny areszt.
Na trop oszusta wpadli policjanci z Wydziału do walki z Przestępczością Ekonomiczną Komendy Wojewódzkiej Policji w Białymstoku. Ustalili, że mężczyzna działał na terenie całego kraju od 2024 roku do 2026 roku i że proceder stanowił dla niego stałe źródło dochodu.
Beneficjent, który o niczym nie wiedział
Mechanizm opierał się na cudzej tożsamości. Podejrzany wyszukiwał w sieci dane osób, wskazywał należące do nich nieruchomości i w ich imieniu wnioskował o środki. Do wniosków dołączał podrobioną dokumentację, a pieniądze trafiały na rachunek bankowy założony na tak zwanego słupa.
Właściciele nieruchomości nie mieli świadomości, że figurują jako beneficjenci dotacji. Oszukane zostały wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, które obsługują wypłaty w programie.
Lista województw, w których wskazywał nieruchomości, obejmuje podlaskie, dolnośląskie, warmińsko-mazurskie, świętokrzyskie, opolskie, lubelskie, małopolskie, łódzkie i kujawsko-pomorskie. Rozproszenie na dziewięć regionów nie było przypadkowe: wnioski trafiały do różnych funduszy wojewódzkich, więc żaden z nich nie widział całości obrazu.
Zatrzymany przy bankomacie
Pieniądze podejmował z bankomatów nocą, na Dolnym Śląsku i Opolszczyźnie, z konta, które do niego nie należało. Przy kolejnej próbie wypłaty, na zlecenie białostockich śledczych, zatrzymali go policjanci Komisariatu Policji w Kamieńcu Ząbkowickim. Udaremniono w ten sposób podjęcie następnej transzy.
W przeszukanym samochodzie podejrzanego funkcjonariusze znaleźli wyposażenie, które policja określiła jako mobilne biuro: laptop, podrobione dokumenty, pieczęcie i gotówkę. W miejscu zamieszkania zabezpieczono walutę obcą o wartości około 64 tys. zł, a zbliżoną kwotę zablokowano na jego rachunku bankowym.
Śledczy ustalili ponadto dane kolejnych 16 osób, na które zatrzymany zawarł umowy w ramach programu. Pieniądze z tych umów nie trafią już w jego ręce.
Sprawą zajmuje się prokuratura europejska
Zarzuty przedstawił delegowany prokurator europejski z Biura Delegowanego Prokuratora Europejskiego przy Prokuraturze Regionalnej w Warszawie. Jest ich dwanaście i obejmują podrobienie dokumentów, oszustwo oraz wyłudzenie dotacji. Kodeks karny przewiduje za to karę do 8 lat pozbawienia wolności.
Udział Prokuratury Europejskiej nie jest formalnością. Zajmuje się ona przestępstwami godzącymi w interesy finansowe Unii Europejskiej, a Czyste Powietrze finansowane jest między innymi ze środków unijnych. Areszt na dwa miesiące zastosował Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia.
Policja zaznacza, że sprawa jest rozwojowa i planowane jest uzupełnienie zarzutów o kolejne ujawnione czyny. Oznacza to, że ustalona dziś kwota 1,3 mln zł może nie być ostateczna.
Słabe ogniwo: weryfikacja wniosku
Czyste Powietrze to największy program dopłat do wymiany źródeł ciepła i termomodernizacji domów jednorodzinnych w Polsce. Jego skala sprawia, że obsługa wniosków musi być w dużej mierze zautomatyzowana, a to tworzy przestrzeń dla nadużyć.
Ten przypadek pokazuje, gdzie leży luka. Sfałszowane dokumenty przeszły weryfikację w kilku funduszach, a rzeczywisty właściciel domu dowiadywał się o wszystkim dopiero od śledczych. Dla osób, których dane wykorzystano, oznacza to konieczność wyjaśniania własnej sytuacji w programie, mimo że nie złożyły żadnego wniosku.
