Od 4 października do 8 listopada Białystok i Choroszcz goszczą Międzynarodowy Festiwal Sztuk Dawnych im. Izabeli Branickiej. W programie sześć wydarzeń: pięć koncertów i spektakl taneczny. Hasłem tegorocznej edycji jest „Panta rhei”, czyli wszystko płynie.
Organizatorem jest Fundacja Pro Anima. Festiwal rozciąga się na pięć tygodni, a wydarzenia rozłożono po kilku miejscach: od Starego Kościoła Farnego po Aulę Magna Pałacu Branickich.
Skąd wziął się ten festiwal
Przedsięwzięcie wyrosło z pomysłu przypomnienia imienin Izabeli Branickiej, obchodzonych 19 listopada, oraz życia artystycznego białostockiego dworu.
Rezydencję Izabeli i Jana Klemensa Branickich nazywano Wersalem Północy. To nie była przesada z grzeczności: dwór utrzymywał własną kapelę, teatr i balet, a skala mecenatu dorównywała ośrodkom znacznie większym od ówczesnego Białegostoku.
Festiwal wraca do tej historii, ale nie zamyka się w niej. Program obejmuje muzykę dawną w szerszym ujęciu, od średniowiecza przez kolejne epoki aż po barok.
Program edycji 2026
- 4 października, godz. 19 - zespół JERYCHO, koncert inauguracyjny „Laudes Regiae Christus Vincit”, Stary Kościół Farny w Białymstoku
- 7 października, godz. 19.30 - Schola Mulierum Sanctae Hedvigis, koncert muzyki średniowiecznej, kościół pw. Jana Chrzciciela w Choroszczy
- 11 października, godz. 19 - Cracovia Danza i Capella Regia Polona, spektakl taneczny „Noverre en action”, aula Uniwersytetu w Białymstoku przy ul. Świerkowej
- 18 października, godz. 19 - Sabionetta, „Flow, My Tears”, pieśni Dowlanda i muzyka teatru Szekspira, Aula Magna Pałacu Branickich
- 3 listopada, godz. 19 - Hana Blažíková i Collegium Marianum, „Muzyka czeskiego baroku - Pod skrzydłami aniołów”, Aula Magna Pałacu Branickich
- 8 listopada, godz. 19 - Diletto, koncert finałowy „Muzyczna dusza dawnej Anglii”, Aula Magna Pałacu Branickich
Co kryje się za hasłem
„Panta rhei” pochodzi z myśli Heraklita i w kontekście muzyki dawnej działa jako klucz do programu. Układ koncertów pozwala prześledzić przemianę brzmień i form: od jednogłosowych śpiewów średniowiecznych, przez pieśni renesansowe, po rozbudowane dzieła wokalne i instrumentalne baroku.
Ta chronologia ma praktyczną zaletę dla słuchacza, który z muzyką dawną styka się rzadko. Różnica między koncertem Scholi Mulierum a finałowym programem Diletto jest słyszalna bez przygotowania muzykologicznego, a rozłożenie wydarzeń na pięć tygodni daje czas na porównanie.
Dwa miasta, kilka wnętrz
Wybór miejsc nie jest przypadkowy. Muzyka dawna powstawała dla konkretnych wnętrz i w nich brzmi inaczej niż w sali koncertowej. Kościół z kamienia daje długi pogłos, który dla śpiewu jednogłosowego jest sprzymierzeńcem, a dla zespołu instrumentalnego bywa kłopotem.
Stąd rozdzielenie repertuaru: średniowiecze i koncert inauguracyjny trafiają do kościołów, kameralne programy barokowe do Auli Magna, a spektakl taneczny na uczelnianą aulę, gdzie liczy się widoczność sceny.
Włączenie Choroszczy rozszerza festiwal poza Białystok. Dla mieszkańców gminy oznacza to wydarzenie tej rangi na miejscu, bez dojazdu do miasta wojewódzkiego.
Pełny program i informacje o poszczególnych wydarzeniach organizatorzy publikują w serwisach Proanima.pl oraz Festiwalsztukdawnych.pl.
